FAQ: Rozwiązywanie lokalnych problemów i innowacyjne formy komunikacji
Często słyszy się, że prowadzenie działań społecznych w Polsce jest bardzo trudne, że to niewdzięczna praca. Proszę o podpowiedź z czego to wynika i czy można to zmienić.
W odpowiedzi na to pytanie można z pewnością napisać nie jedno opracowanie. Pewne jest, że idea dobra wspólnego została zdegenerowana i ośmieszona, a dzisiejszy system służy przede wszystkim zaspakajaniu potrzeb własnych, indywidualnych. Dobro wspólne ogranicza się do dobra naszej rodziny. I rzeczywiście – dane statystyczne dowodzą, że nie jesteśmy masowo zainteresowani zmianą i działaniem. Oto kilka wybranych danych:
9% Polaków zadeklarowało, że w ciągu ostatniego roku podpisywało petycję, list zbiorowy czy protest (źródło: Diagnoza Społeczna 2007)
3,3 proc. badanych brało udział w legalnej demonstracji; (średnia europejska wynosi 6,2 proc.) (źródło: badanie SMG/KRC,Stowarzyszenie Klon/Jawor i Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu 2006)
10% Polek i Polaków należy do jakichś organizacji członkowskiej (TNS OBOP raport „Penuria społeczeństwa obywatelskiego” 2007)
działalność na rzecz swojej wspólnoty (gminy, osiedla, miejscowości, najbliższego sąsiedztwa) podejmuje 14% Polek i Polaków (Diagnoza Społeczna 2007).
Jednocześnie pewna grupa ludzi angażuje się w rozwiązywanie lokalnych problemów. Czy można ją jakoś scharakteryzować?
Tak. I tę grupę można by nazwać dokładnie tak samo jak tytuł naszego modułu: rozwiązywanie lokalnych problemów i innowacyjne formy komunikacji społecznej. Otóż jak wynika z najnowszej Diagnozy społecznej 2009 awangardą zaangażowania, a w szczególności prowadzenia lokalnej zmiany są internauci i internautki! To oni i one znacznie częściej angażują się na rzecz aktywności lokalnej (19,1% w porównaniu z 11,8% spośród tych, którzy nie korzystają), częściej biorą udział w różnych zebraniach publicznych i są na nich aktywni, wykazują wyraźnie większe zaufanie do ludzi (16% w stosunku do 11% pośród osób, które nie korzystają z internetu). Częściej są członkami organizacji i stowarzyszeń, należą do większej liczby organizacji, pełnią w nich jakieś funkcje.
Proszę o wskazanie przykładów aktywności sieciowej na rzecz zmiany społecznej.
Zmianę społeczną można prowadzić za pomocą różnych internetowych narzędzi. Podstawowe z nich to:
Lista dyskusyjna np. jakiejś inicjatywy lub ludzi z danego obszaru;
Pisanie artykułów w sieci np. na portalach społecznościowych;
Udzielanie się na forach internetowych, np. komentowanie artykułów prasowych;
Pisanie artykułów na wikipedii; prezentowanie na jej łamach aktywności swojej organizacji, rozwijanie danych wątków tematycznych http://pl.wikipedia.org
Prowadzenie blogów i wideoblogów http://pl.wikipedia.org/wiki/Blog
Mikroblogi: http://pl.wikipedia.org/wiki/Mikroblog
Portale lokalne, lokalne inicjatywy, np. www.wrzeszcz.info.pl czy http://nasza-okolica.org
Czy można prosić o przykłady unijne grup społecznych aktywnie działających na rzecz zmiany?
W Unii Europejskiej powstało wiele grup nacisku o paneuropejskim a nawet globalnym charakterze. Ze względu na zwiększającą się intensywność działań polskich przedsiębiorców na rynku światowym oraz rosnący udział kapitału zagranicznego w inwestycjach w Polsce, konieczne jest monitorowanie powiązań polskiego biznesu z europejskimi i międzynarodowymi grupami lobbistycznymi.
Należą do nich m.in.:
Centrum Polityki Europejskiej http://www.theepc.be - zrzesza prawie trzysta korporacji o zasięgu globalnym, kontynentalnym i regionalnym; członkiem CPE są także przedstawicielstwa dyplomatyczne w tym m.in. Ambasada RP w Brukseli i Misja RP przy Unii Europejskiej Europejskie Stowarzyszenie Bio-przemysłu "EuropaBio"
http://www.europa-bio.be - ???przedstawiciele inżynierii genetycznej Europejski Okrągły Stół Przemysłowców http://www.ert.be - grupa blisko 50-ciu korporacji głównie o zasięgu globalnym Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Chemicznego http://www.cefic.be/cefic - organizacja ponad 30-stu transnarodowych korporacji chemicznych oraz narodowych zrzeszeń przedsiębiorstw przemysłu chemicznego; członkiem CEFIC jest Polska Izba Przemysłu Chemicznego http://www.pipc.org.pl Europejska Organizacja na rzecz Opakowań i Środowiska http://www.europen.be
- grupa lobbistyczna ponad 40 korporacji przemysłu spożywczego, chemicznego, opakowaniowego itp.; członkiem stowarzyszonym Europenu jest Polska Koalicja Przemysłowa na rzecz Opakowań Przyjaznych Środowisku http://www.eko-pak.com.pl Transatlantycki Dialog Biznesu TABD http://www.tabd.com - grupa lobbistyczna biznesu krajów Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych European Petroleum Industry Association http://www.europia.com European Automobile Manufacturers Association http://www.acea.be American (US??) Chamber of Commerce?? www.acc
Więcej: grupy lobbistyczne w Unii Europejskiej http://ec.europa.eu/comm/civil_society/coneccs/index.htm
W jaki sposób taki lobbing się tworzy?
W kraju postkomunistycznym, świadomość uczestnictwa w życiu społecznym najczęściej sprowadza się zaledwie (jeżeli w ogóle) do świadomości bycia wyborcą lub, znacznie rzadziej, bycia wybieranym. Większość z nas wie, że co cztery lata może zagłosować na ludzi, którzy przez następne cztery lata stają się reprezentantami naszych (=obywateli) interesów. Ale czy to wszystko, co możemy zrobić aby zapewnić sobie i swoim dzieciom właściwą jakość życia w czystym środowisku?
Od pewnego czasu konsumenci w Polsce poznają siłę swoich pieniędzy. Nasze pieniądze, mogą być wykorzystane na rabunkową działalność niszczącą środowisko, na handel bronią, na wspieranie niewolnictwa czy łamanie praw człowieka. Z tego powodu świadome wydawanie (albo powstrzymanie się od
wydawania) każdej złotówki ma tak kluczowe znaczenie. Bo przecież kupując pęk bananów możemy wspierać juntę wojskową mordującą przedstawicieli opozycji a sięgając po tabliczkę czekolady możemy przyczyniać się do łamania praw pracowniczych w krajach "za siedmioma morzami".
"Konsumencie masz prawo wyboru" brzmi w takiej sytuacji znacznie poważniej i niesie większą odpowiedzialność.
Od kilkunastu lat w krajach rozwiniętej (często nadmiernie) konsumpcji, lobbing konsumencki, z mniejszym lub większym skutkiem, wpływa na posunięcia korporacji i przedsiębiorstw oraz rządów krajów. Do najczęściej wykorzystywanych metod lobbistycznych należą:
- bojkoty konsumenckie - polegają na indywidualnych lub grupowych decyzjach o powstrzymywaniu się od zakupów produktów/usług pochodzących od konkretnego producenta (np. Clean Clothes Campaign - Nike http://www.cleanclothes.org/companies/nike.htm lub Greenpeace - Shell
http://www.greenpeace.org/~comms/ken/hell.html) lub z konkretnego kraju (np.
Francja lub Chiny)
- etyczne inwestowanie - instytucje finansowe w krajach gospodarczo rozwiniętych tworzą etyczne fundusze inwestycyjne, które inwestują pieniądze swoich klientów w czysty biznes (The Cooperative Bank http://www.co-operativebank.co.uk, Triodos Bank http://www.triodos.co.uk, Socially Responsible Investing - społecznie odpowiedzialne inwestowanie
http://www.socialfunds.com)
- etyczna konsumpcja (Ethical Consumer - Etyczny Konsument http://www.ethicalconsumer.org, Ethical Consumer Guide - Poradnik Etycznego Konsumenta http://www.oneworld.org/guides/ecg/front.html) - wskazuje na "ukryte" koszty konsumpcji i sposoby ograniczania negatywnego wpływu konsumpcji na ludzi i środowisko. W Polsce www.ekonsument.pl.
Konsumenci najczęściej interesują się czy:
. żywność produkowana jest metodami ekologicznymi np. Stowarzyszenie
Ekoland http://www.ekoland.org.pl
. produkt jest testowany na zwierzętach (Vegan Active
http://www.active.most.org.pl/index.html, Biblioteka praw zwierząt i ludzi
http://www.wolfpunk.most.org.pl)
. produkt jest produkowany jako "fair trade" (sprawiedliwy handel,
http://www.efte.org)
. produkt jest etyczny.
Wiele informacji na temat wpływu konsumpcji na jakość życia i stan środowiska można także znaleźć na stronach dwóch globalnych sieci: Oxfam International (http://www.oxfam.org) oraz One World
(http://www.oneworld.net)
Nie wszyscy jednak widzą sens w działaniach ulepszających modele konsumpcji.
Są także organizacje, które walczą z przejawami konsumeryzmu, w którym widzą przyczynę niesprawiedliwości społecznej i niszczenia środowiska. 23 listopada każdego roku organizacje antykonsumerystyczne organizują Dzień Bez Zakupów (http://www.adbusters.org/campaigns/bnd).
W odpowiedzi na to pytanie można z pewnością napisać nie jedno opracowanie. Pewne jest, że idea dobra wspólnego została zdegenerowana i ośmieszona, a dzisiejszy system służy przede wszystkim zaspakajaniu potrzeb własnych, indywidualnych. Dobro wspólne ogranicza się do dobra naszej rodziny. I rzeczywiście – dane statystyczne dowodzą, że nie jesteśmy masowo zainteresowani zmianą i działaniem. Oto kilka wybranych danych:
9% Polaków zadeklarowało, że w ciągu ostatniego roku podpisywało petycję, list zbiorowy czy protest (źródło: Diagnoza Społeczna 2007)
3,3 proc. badanych brało udział w legalnej demonstracji; (średnia europejska wynosi 6,2 proc.) (źródło: badanie SMG/KRC,Stowarzyszenie Klon/Jawor i Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu 2006)
10% Polek i Polaków należy do jakichś organizacji członkowskiej (TNS OBOP raport „Penuria społeczeństwa obywatelskiego” 2007)
działalność na rzecz swojej wspólnoty (gminy, osiedla, miejscowości, najbliższego sąsiedztwa) podejmuje 14% Polek i Polaków (Diagnoza Społeczna 2007).
Jednocześnie pewna grupa ludzi angażuje się w rozwiązywanie lokalnych problemów. Czy można ją jakoś scharakteryzować?
Tak. I tę grupę można by nazwać dokładnie tak samo jak tytuł naszego modułu: rozwiązywanie lokalnych problemów i innowacyjne formy komunikacji społecznej. Otóż jak wynika z najnowszej Diagnozy społecznej 2009 awangardą zaangażowania, a w szczególności prowadzenia lokalnej zmiany są internauci i internautki! To oni i one znacznie częściej angażują się na rzecz aktywności lokalnej (19,1% w porównaniu z 11,8% spośród tych, którzy nie korzystają), częściej biorą udział w różnych zebraniach publicznych i są na nich aktywni, wykazują wyraźnie większe zaufanie do ludzi (16% w stosunku do 11% pośród osób, które nie korzystają z internetu). Częściej są członkami organizacji i stowarzyszeń, należą do większej liczby organizacji, pełnią w nich jakieś funkcje.
Proszę o wskazanie przykładów aktywności sieciowej na rzecz zmiany społecznej.
Zmianę społeczną można prowadzić za pomocą różnych internetowych narzędzi. Podstawowe z nich to:
Lista dyskusyjna np. jakiejś inicjatywy lub ludzi z danego obszaru;
Pisanie artykułów w sieci np. na portalach społecznościowych;
Udzielanie się na forach internetowych, np. komentowanie artykułów prasowych;
Pisanie artykułów na wikipedii; prezentowanie na jej łamach aktywności swojej organizacji, rozwijanie danych wątków tematycznych http://pl.wikipedia.org
Prowadzenie blogów i wideoblogów http://pl.wikipedia.org/wiki/Blog
Mikroblogi: http://pl.wikipedia.org/wiki/Mikroblog
Portale lokalne, lokalne inicjatywy, np. www.wrzeszcz.info.pl czy http://nasza-okolica.org
Czy można prosić o przykłady unijne grup społecznych aktywnie działających na rzecz zmiany?
W Unii Europejskiej powstało wiele grup nacisku o paneuropejskim a nawet globalnym charakterze. Ze względu na zwiększającą się intensywność działań polskich przedsiębiorców na rynku światowym oraz rosnący udział kapitału zagranicznego w inwestycjach w Polsce, konieczne jest monitorowanie powiązań polskiego biznesu z europejskimi i międzynarodowymi grupami lobbistycznymi.
Należą do nich m.in.:
Centrum Polityki Europejskiej http://www.theepc.be - zrzesza prawie trzysta korporacji o zasięgu globalnym, kontynentalnym i regionalnym; członkiem CPE są także przedstawicielstwa dyplomatyczne w tym m.in. Ambasada RP w Brukseli i Misja RP przy Unii Europejskiej Europejskie Stowarzyszenie Bio-przemysłu "EuropaBio"
http://www.europa-bio.be - ???przedstawiciele inżynierii genetycznej Europejski Okrągły Stół Przemysłowców http://www.ert.be - grupa blisko 50-ciu korporacji głównie o zasięgu globalnym Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Chemicznego http://www.cefic.be/cefic - organizacja ponad 30-stu transnarodowych korporacji chemicznych oraz narodowych zrzeszeń przedsiębiorstw przemysłu chemicznego; członkiem CEFIC jest Polska Izba Przemysłu Chemicznego http://www.pipc.org.pl Europejska Organizacja na rzecz Opakowań i Środowiska http://www.europen.be
- grupa lobbistyczna ponad 40 korporacji przemysłu spożywczego, chemicznego, opakowaniowego itp.; członkiem stowarzyszonym Europenu jest Polska Koalicja Przemysłowa na rzecz Opakowań Przyjaznych Środowisku http://www.eko-pak.com.pl Transatlantycki Dialog Biznesu TABD http://www.tabd.com - grupa lobbistyczna biznesu krajów Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych European Petroleum Industry Association http://www.europia.com European Automobile Manufacturers Association http://www.acea.be American (US??) Chamber of Commerce?? www.acc
Więcej: grupy lobbistyczne w Unii Europejskiej http://ec.europa.eu/comm/civil_society/coneccs/index.htm
W jaki sposób taki lobbing się tworzy?
W kraju postkomunistycznym, świadomość uczestnictwa w życiu społecznym najczęściej sprowadza się zaledwie (jeżeli w ogóle) do świadomości bycia wyborcą lub, znacznie rzadziej, bycia wybieranym. Większość z nas wie, że co cztery lata może zagłosować na ludzi, którzy przez następne cztery lata stają się reprezentantami naszych (=obywateli) interesów. Ale czy to wszystko, co możemy zrobić aby zapewnić sobie i swoim dzieciom właściwą jakość życia w czystym środowisku?
Od pewnego czasu konsumenci w Polsce poznają siłę swoich pieniędzy. Nasze pieniądze, mogą być wykorzystane na rabunkową działalność niszczącą środowisko, na handel bronią, na wspieranie niewolnictwa czy łamanie praw człowieka. Z tego powodu świadome wydawanie (albo powstrzymanie się od
wydawania) każdej złotówki ma tak kluczowe znaczenie. Bo przecież kupując pęk bananów możemy wspierać juntę wojskową mordującą przedstawicieli opozycji a sięgając po tabliczkę czekolady możemy przyczyniać się do łamania praw pracowniczych w krajach "za siedmioma morzami".
"Konsumencie masz prawo wyboru" brzmi w takiej sytuacji znacznie poważniej i niesie większą odpowiedzialność.
Od kilkunastu lat w krajach rozwiniętej (często nadmiernie) konsumpcji, lobbing konsumencki, z mniejszym lub większym skutkiem, wpływa na posunięcia korporacji i przedsiębiorstw oraz rządów krajów. Do najczęściej wykorzystywanych metod lobbistycznych należą:
- bojkoty konsumenckie - polegają na indywidualnych lub grupowych decyzjach o powstrzymywaniu się od zakupów produktów/usług pochodzących od konkretnego producenta (np. Clean Clothes Campaign - Nike http://www.cleanclothes.org/companies/nike.htm lub Greenpeace - Shell
http://www.greenpeace.org/~comms/ken/hell.html) lub z konkretnego kraju (np.
Francja lub Chiny)
- etyczne inwestowanie - instytucje finansowe w krajach gospodarczo rozwiniętych tworzą etyczne fundusze inwestycyjne, które inwestują pieniądze swoich klientów w czysty biznes (The Cooperative Bank http://www.co-operativebank.co.uk, Triodos Bank http://www.triodos.co.uk, Socially Responsible Investing - społecznie odpowiedzialne inwestowanie
http://www.socialfunds.com)
- etyczna konsumpcja (Ethical Consumer - Etyczny Konsument http://www.ethicalconsumer.org, Ethical Consumer Guide - Poradnik Etycznego Konsumenta http://www.oneworld.org/guides/ecg/front.html) - wskazuje na "ukryte" koszty konsumpcji i sposoby ograniczania negatywnego wpływu konsumpcji na ludzi i środowisko. W Polsce www.ekonsument.pl.
Konsumenci najczęściej interesują się czy:
. żywność produkowana jest metodami ekologicznymi np. Stowarzyszenie
Ekoland http://www.ekoland.org.pl
. produkt jest testowany na zwierzętach (Vegan Active
http://www.active.most.org.pl/index.html, Biblioteka praw zwierząt i ludzi
http://www.wolfpunk.most.org.pl)
. produkt jest produkowany jako "fair trade" (sprawiedliwy handel,
http://www.efte.org)
. produkt jest etyczny.
Wiele informacji na temat wpływu konsumpcji na jakość życia i stan środowiska można także znaleźć na stronach dwóch globalnych sieci: Oxfam International (http://www.oxfam.org) oraz One World
(http://www.oneworld.net)
Nie wszyscy jednak widzą sens w działaniach ulepszających modele konsumpcji.
Są także organizacje, które walczą z przejawami konsumeryzmu, w którym widzą przyczynę niesprawiedliwości społecznej i niszczenia środowiska. 23 listopada każdego roku organizacje antykonsumerystyczne organizują Dzień Bez Zakupów (http://www.adbusters.org/campaigns/bnd).