Polka Niepodległa po spotkaniach w Gdańsku i Gliwicach

Cykl wykładów Polka Niepodległa zapowiada się jako sukces obchodów Stulecia Praw Wyborczych Kobiet. Inaugurujące wykłady Kazimiery Szczuki na temat Polek walczących o niepodległość zgromadził tłumy zarówno w Gdańsku jak i Gliwicach.

Spotkania w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku oraz w Klubie Książki Kobiecej w Gliwicach zgromadziły każde po kilkadziesiąt osób w salach wykładowych i kolejnych kilkaset przed komputerami, gdyż były transmitowane na żywo.  – Miłość kobiet do ojczyzny była żarliwa, namiętna – mówiła Kazimiera Szczuka, inaugurująca cykl wykładem pt. „Sytuacja Polek przed rokiem 1918 i po uzyskaniu praw wyborczych kobiet”.  – Za tą miłością, za walką o niepodległość szły też działania silnie emancypujące. Stąd w 1918 roku, tuż po uzyskaniu niepodległości przez Polskę, kobiety wywalczyły prawo wyborcze. Miały za sobą wieloletnią walkę o Polskę i lata wzajemnego wsparcia.

Powierzenie inaugurującego wykładu Kazimierze Szczuce było dobrze przemyślane. Szczuka to literaturoznawczyni, krytyczka literacka, dziennikarka, wykładowczyni gender studies i studiów polsko-żydowskich Instytutu Badań literackich PAN a także współtwórczyni projektu Archiwum Kobiet. Ale dla organizatorek to przede wszystkim jednak z Polek Niepodległych, kobieta, która przez lata walczy nieprzerwanie o prawa kobiet w Polsce, pisze książki, manifestuje, zbiera podpisy pod różnorodnymi inicjatywami, jest jedną z ikon współczesnego ruchu kobiecego w Polsce.

Było to zresztą doskonale widać przed wykładem w Gliwicach. Spotkanie z cyklu Polki Niepodległej odbyło się tam w Czarny Piątek, tuż po manifestacji przed Teatrem Śląskim w Katowicach. W tej demonstracji wzięła udział także Kazimiera Szczuka. – Jesteśmy tutaj jako demonstracja wsparcia dla tej wielkiej demonstracji warszawskiej. Jestem tak dumna z tego, że są tu wszystkie pokolenia, płcie, multum organizacji – mówiła Szczuka. 12 lat temu z koleżanką Małgośką Tkacz-Janik byłyśmy tutaj na pierwszej manifie śląskiej. Dzisiaj mogę powiedzieć, że się nie poddamy; dopóki nasze prawa nie zrównają się z prawami współobywatelek w zjednoczonej Europie. Będziemy protestować tak długo, jak będzie trzeba.

Podczas wykładów Szczuka mówiła z równym zaangażowaniem. Nakreśliła początki kobiecego prawa głosu – walki o niego, sprzymierzeńców, wysiłków, by ten głos był mocny i słyszalny. Zaprezentowała pierwsze posłanki do Sejmu, pisarki takie jak Eliza Orzeszkowa i Zofia Nałkowska, skupiała się na „babciach sufrażystkach”.  Wskazywała w jaki sposób „święta sprawa” niepodległości przekształciła się  w „sprawę narodową” i model Polki-katoliczki. To, zdaniem Szczuki, lekcja  historii  dla współczesnego  ruchu kobiet.

Spotkania ze Szczuką, rozpoczynają serię wykładów w całej Polsce. – Najwyższy czas, żeby opowiedzieć historię naszego kraju nie w typowo męskiej narracji, lecz porozmawiać o niej z perspektywy kobiet: ich praw, dokonań, życia codziennego.  Bo historii  nie wyznaczają tylko wojny i podboje, choć to one dominują w powszechnym systemie edukacji. Polska ostatniego stulecia to także tysiące zapomnianych bohaterek, tworzenia się polityki społecznej, czy systemu edukacji – mówi Beata Maciejewska, pomysłodawczyni cyklu.

Maciejewska, która od trzech lat  pracuje w Słupsku jako pełnomocniczka Prezydenta Roberta Biedronia ds. zrównoważonego rozwoju, a od kilkunastu lat współprowadzi gdańską Fundację Przestrzenie Dialogu, cykl Polki Niepodległej uczyniła wspólnym dla wielu środowisk.  Zależało jej, żeby był to ciekawy, ogólnopolski projekt, ale jednocześnie, żeby Polka Niepodległa była pozytywną odpowiedzią na Gdańskie Debaty Obywatelskie pt. „Polska! Polska! – ale jaka?”, w których pośród 12 prelegentów nie ma ani jednej kobiety…

Spotkań z  Polką Niepodległą odbędzie się więc 15 – w Gdańsku,  Gliwicach, Toruniu, Słupsku i Warszawie.  Do współpracy i współtworzenia programu zaproszono aktywistki z całej Polski, a wykładowczyniami zostały kobiety, które w swoim życiu i działaniach także starają się realizować ideały niepodległych Polek: obok Kazimiery Szczuki to m.in. Ewa Graczyk, Marta Frej i Sylwia Chutnik. Partnerem projektu zostało Europejskie Centrum Solidarności, finansowanie zapewniła Fundacja im. Róży Luksemburg, a wsparcia udzielił Kongres Kobiet i Prezydent Miasta Słupska Robert Biedroń. – Dzięki temu, że zadziałałyśmy razem, że potrafiliśmy połączyć nasze siły, możemy dziś spotykać się w tak prestiżowym miejscu jak Europejskie Centrum Solidarności, i w tak zacnym gronie rozmawiać o roli kobiet w historii Polski – mówiła Beata Maciejewska na otwarciu cyklu 16 marca w niezwykłych salach biblioteki ECS.

Polka Niepodległa ma też swój słupski wymiar, gdzie Beata Maciejewska pracuje na co dzień. Tam członkinie Rady Kobiet przy Prezydencie Miasta od 8 marca prowadzą 45-minutowe wykłady pt. Polka Niepodległa w każdej słupskiej szkole ponadgimnazjalnej. To jedna z inicjatyw w ramach obchodów stulecia niepodległości i praw wyborczych kobiet (projekt uchwały prezydenta Miasta Słupska Roberta Biedronia przyjęty przez Radę Miejską). Słupsk jest więc jedynym miastem w Polsce, gdzie z okazji 100-lecia Polski w szkołach odbywają się wykłady o kobiecej roli w odzyskaniu niepodległości. Prowadzą je cztery członkinie Rady Kobiet: Marta Makuch, Beata Maciejewska, Dana Wawrowska i Marta Kiedos.

Najbliższe wykłady:

  • Ewa Graczyk “Polki w czasach socjalizmu” – 18 kwietnia, Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku
  • Kazimiera Szczuka „Polki przed rokiem 1918 i po uzyskaniu praw wyborczych kobiet” – 17 maja, Urząd Dzielnicy Bielany;
  • Sylwia Chutnik “Kobiety w Polsce po 1989” –  18 maja,  Kongres Kobiet Województwa Śląskiego, sala widowiskowo-koncertowa w Sosnowcu;
  • Ewa Majewska “Kobiety Solidarności” – 18 maja,  Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku.